Ποια είναι Θεραπευτική μας Φιλοσοφία στην Ορθοδοντική Θεραπεία

Στους περισσότερους ασθενείς ο ορθοδοντικός χρησιμοποιεί ακίνητους μηχανισμούς οι οποίοι μετακινούν ελεγχόμενα τα δόντια.
Οι ακίνητοι μηχανισμοί αποτελούνται από 4 μέρη:

How Braces Work

  1. 1. Μεταλλικού χρώματος ή λευκά αγκύλια (brackets). Τα αγκύλια συγκολλούνται στα δόντια με ειδική σύνθετη ρητίνη στο χρώμα του δοντιού.
  2. 2. Συρμάτινο τόξο (archwire). Μεταλλικό σύρμα το οποίο εφαρμόζει στην εγκοπή του αγκυλίου (η οριζόντια σχισμή που το διατρέχει) και ασκεί δύναμη στα δόντια.
  3. 3. Ελαστικές προσδέσεις (o-rings). Μικροί ελαστικοί δακτύλιοι οι οποίοι συγκρατούν το συρμάτινο τόξο στα αγκύλια. Ο ορθοδοντικός αλλάζει συνήθως τις προσδέσεις σε κάθε συνεδρία. Μερικοί τύποι αγκυλίων δεν απαιτούν προσδέσεις.
tooth_anatomy2
Τα δόντια περιβάλλονται από ουλικό βλεννογόνο. Κάτω από τα ούλα βρίσκεται η περιοδοντική μεμβράνη (ή περιοδοντικός σύνδεσμος) που συνδέει τα δόντια με το οστό. Όταν ασκείται δύναμη στο δόντι, η πίεση μεταφέρεται σε ένα μέρος της περιοδοντικής μεμβράνης και του οστού. Αντιθέτως, ένα άλλο μέρος της περιοδοντικής μεμβράνης υφίσταται τάση. Όπου ασκείται πίεση συνήθως δημιουργείται μία άσηπτη νεκρωτική ζώνη λόγω της καταστροφής των αιμοφόρων αγγείων, η οποία απορροφάται από τους οστεοκλάστες. Αντίθετα στις περιοχές που παρατηρείται τάση, οι οστεοβλάστες δημιουργούν οστό.
Tooth movement from pressure with braces
Η απορρόφηση του οστού διαρκεί συνήθως 7-14 ημέρες και η δημιουργία νέου οστού περίπου το ίδιο. Αυτός είναι ο λόγος που ο ορθοδοντικός παρακολουθεί τους ασθενείς του μία φορά το μήνα. Όταν η δύναμη είναι μικρή το δόντι μετακινείται αργά αλλά σταθερά ενώ όταν είναι μεγάλη με άλματα (σταματάει – ξεκινά). Tα δόντια μετακινούνται καλύτερα και πιο γρήγορα όταν εφαρμόζονται συνεχείς μικρές δυνάμεις. Σκεφτείτε τη γρήγορη ευθυγράμμιση των δοντιών με μικρές δυνάμεις και χωρίς πόνο λίγο μετά την τοποθέτηση των ακινήτων συσκευών. Μη ζητάτε λοιπόν την εφαρμογή μεγάλων δυνάμεων για πιο γρήγορη θεραπεία.
Στην αρχή τοποθετούνται σύρματα μικρής διατομής τα οποία ασκούν μικρές δυνάμεις στα δόντια. Τα σύρματα αυτά είναι ελαστικά, έχουν δηλαδή την τάση να επανέρχονται στο αρχικό τους σχήμα. Επομένως όταν προσδεθούν στα δόντια, το σύρμα επανέρχεται σιγά-σιγά στο αρχικό του σχήμα και τα δόντια ισιώνουν. Στη συνέχεια, τοποθετούνται όλο και πιο άκαμπτα σύρματα.
Τα σύρματα συνήθως κατασκευάζονται από ανοξείδωτο χάλυβα (με προσμείξεις χρωμίου και νικελίου οι οποίες δίνουν σε κάθε σύρμα τις επιθυμητές ιδιότητες), κράμα νικελίου- τιτανίου σε διάφορες μορφές (υπερελαστικό, θερμοδυναμικό, βαθμιαία θερμοδυναμικό κλπ), ή κράμα β-τιτανίου. Τα σύρματα νικελίου – τιτανίου είναι ελαστικά σύρματα και ασκούν δυνάμεις μικρότερες από αυτά του ανοξείδωτου χάλυβα ίδιας διατομής, ενώ τα σύρματα τιτανίου ασκούν δυνάμεις ενδιάμεσου μεγέθους.
Η εφαρμογή των ορθοδοντικών δυνάμεων ενδέχεται να προκαλέσει πόνο. Ο πόνος είναι ένα υποκειμενικό αίσθημα. Με το ίδιο ερέθισμα ορισμένοι άνθρωποι πονούν περισσότερο ενώ άλλοι λιγότερο ή και καθόλου. Όταν εφαρμόζονται μικρές δυνάμεις ο πόνος παρουσιάζεται μερικές ώρες αργότερα, είναι μικρός, διαρκεί συνήθως 2-4 ημέρες και σπάνια απαιτεί τη λήψη παυσίπονων. Τις πρώτες μέρες υπάρχει μία ευαισθησία στην πίεση έτσι όταν ο ασθενής δαγκώνει σκληρά αντικείμενα πονάει. Ο πόνος μπορεί να μειωθεί αν ο ασθενής μασήσει μαστίχα Χίου, τσίχλα χωρίς ζάχαρη, ή ένα πλαστικό μικρό αντικείμενο για 8 ώρες μετά την ενεργοποίηση των συσκευών. Πριν μερικά χρόνια η παρακεταμόλη (Depon, Panadol) εθεωρείτο το καλύτερο αναλγητικό για τους ορθοδοντικούς ασθενείς. Σήμερα μετά από πολλές κλινικές έρευνες πιστεύεται ότι η παρακεταμόλη και τα μη στερροειδή αναλγητικά ανακουφίζουν εξίσου τις πρώτες 3-4 μέρες μετά την ενεργοποίηση των ορθοδοντικών συσκευών.
Γιατί λοιπόν αφού τα δόντια ισιώνουν εύκολα η ορθοδοντική θεραπεία διαρκεί τόσο πολύ. Διότι η ενεργοποίηση πρέπει να γίνεται μία φορά το μήνα. Επιπλέον για να αποφευχθούν οι αρνητικές επιπτώσεις της θεραπείας ο ορθοδοντικός είναι προσεκτικός. Οι ασθενείς ορισμένες φορές δεν συνεργάζονται γιατί είναι παιδιά, η μετακίνηση μπορεί να είναι δύσκολη, το οστό πιο σκληρό, το πρόβλημα πιο σύνθετο, να υπάρχουν έγκλειστα δόντια και τέλος η τελειότητα του αποτελέσματος απαιτεί χρόνο.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΕΞΑΓΩΓΕΣ Η ΧΩΡΙΣ
Το ερώτημα αν η ορθοδοντική θεραπεία πρέπει να γίνεται με εξαγωγές δοντιών ή χωρίς απασχολούσε ανέκαθεν την ορθοδοντική κοινότητα.
Ο Angle, ο πατέρας της ορθοδοντικής, πίστευε ότι και τα 32 δόντια θα μπορούσαν να διευθετηθούν στις γνάθους ανεξάρτητα από τον συνωστισμό. Οι εξαγωγές των δοντιών εθεωρούντο λάθος (anathema) από τους μαθητές του. Η θέση αυτή αμφισβητήθηκε το 1911 από τον Case ο οποίος θεωρούσε ότι οι εξαγωγές ήταν απαραίτητες για τη σταθερότητα του αποτελέσματος.
Δύο μαθητές του Angle την ίδια περίοδο σε διαφορετικές χώρες συμφώνησαν ως προς την ανάγκη για εξαγωγές για την επίτευξη σταθερότερου αποτελέσματος. Ο Tweed απογοητεύτηκε από τα αποτελέσματα της ορθοδοντικής θεραπείας σε ένα αριθμό ασθενών του και αποφάσισε να θεραπεύσει ξανά τους ασθενείς του κάνοντας εξαγωγές των τεσσάρων προγομφίων. Η θεραπευτική του προσέγγιση άλλαξε εξολοκλήρου τον τρόπο θεραπείας των ορθοδοντικών ασθενών στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1940.
Ο Begg στην Αυστραλία εξέτασε τα κρανία των Αβοριγίνων (αυτόχθονες Αυστραλοί) και παρατήρησε ένα σημαντικό ποσό αποτριβής στη μασητική αλλά και στις όμορες επιφάνειες των δοντιών. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα δόντια μειώνονταν σε μέγεθος. Τη μείωση αυτή τη απέδωσε στην επίδραση της σκληρής τροφής στη δίαιτα των Αβοριγίνων. Πρότεινε λοιπόν την εξαγωγή των δοντιών για να αντισταθμίσει την έλλειψη αποτριβής στις επιφάνειες των δοντιών των σύγχρονων Αυστραλών οι οποίοι τρέφονταν με πιο μαλακές τροφές.
Το ερώτημα όμως πάντα παραμένει: θεραπεία με εξαγωγές ή χωρίς; Σήμερα, ο ορθοδοντικός προτιμάει τις θεραπείες χωρίς εξαγωγές. Η απόφασή όμως εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως το μέγεθος του συνωστισμού, το είδος και την ένταση του σκελετικού προβλήματος, την υπολειπόμενη αύξηση, τους αισθητικούς παράγοντες κλπ.
Σε οριακές περιπτώσεις, όταν ο ορθοδοντικός δεν είναι σίγουρος για την ανάγκη εξαγωγών προβαίνει στη θεραπευτική διάγνωση. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση η θεραπεία αρχίζει χωρίς εξαγωγές και ανάλογα με την ανταπόκριση του οργανισμού καταστρώνεται το τελικό σχέδιο θεραπείας. Κάποιες φορές τα δόντια μετά την ευθυγράμμιση έχουν μεγάλες κλίσεις ή άσχημη θέση στο οστό χωρίς αυτό να είναι εμφανές στην αρχή της θεραπείας. Τα ίσα δόντια σε λάθος θέση δεν αποτελούν ορθή θεραπευτική επιλογή.
ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΑ ΜΙΚΡΟΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ
Μερικές φορές κατά τη διάρκεια της ορθοδοντικής θεραπείας ο ορθοδοντικός χρησιμοποιεί ορθοδοντικά μικροεμφυτεύματα. Είναι μικρές «βίδες» που τοποθετούνται στο οστό, αφαιρούνται μετά το πέρας της θεραπείας και δεν έχουν μεγάλο κόστος. Καμία σχέση με τα οδοντιατρικά εμφυτεύματα. Χρησιμοποιούνται σε δύσκολες μετακινήσεις (εμβύθιση των οπισθίων δοντιών, μετακίνηση προς τα πίσω των άνω γομφίων κλπ), ή όταν θέλουμε να αποφύγουμε ορισμένες παρενέργειες. Μοιάζει με ένα αγκύλιο (σιδεράκι) τοποθετημένο όχι στο δόντι αλλά στο οστό.
Η πιο συνηθισμένη εφαρμογή τους είναι στην εξαγωγή προγομφίων όταν θέλουμε το κενό των εξαγωγών να καλυφθεί μόνο από την έλξη των προσθίων δοντιών. Κάθε δράση δημιουργεί μια αντίδραση η οποία πολλές φορές είναι ανεπιθύμητη. Αν στηριχτούμε στα πίσω δόντια για τη μετακίνηση των προσθίων και ο ασθενής δεν είναι συνεργάσιμος μπορεί το κενό να καλυφθεί εν μέρει ή εξολοκλήρου από τη μετατόπιση των οπισθίων. Για το λόγο αυτό χρησιμοποιούμε ένα σταθερό σημείο έλξης, το ορθοδοντικό εμφύτευμα. Είναι μια τεχνική που δεν απαιτεί συνεργασία του ασθενή και μειώνει σε δύσκολες περιπτώσεις τον χρόνο θεραπείας.
Συνήθως μπαίνουν με τοπική αναισθησία και αφαιρούνται εύκολα χωρίς αναισθησία. Η επούλωση γίνεται άμεσα.
INVISALIGN ΚΑΙ ΑΟΡΑΤΟΙ ΝΑΡΘΗΚΕΣ
Η αγγλική λέξη Invisalign προέρχεται από τη σύντμηση δύο λέξεων, invisible που σημαίνει αόρατος και align δηλαδή ευθυγραμμίζω. Πρόκειται για μία σειρά συσκευών οι οποίες ευθυγραμμίζουν τα δόντια. Στα ελληνικά έχει επικρατήσει η ονομασία αόρατοι νάρθηκες.
Οι αόρατοι νάρθηκες κατασκευάζονται από ειδικό θερμοπλαστικό υλικό και μοιάζουν με τους νάρθηκες λεύκανσης των δοντιών. Μια σειρά από νάρθηκες κατασκευάζονται ειδικά για κάθε ασθενή με σκοπό να μετακινήσουν τα δόντια στην θέση που θα καθορίσει ο ορθοδοντικός.
Η μέθοδος Invisalign είναι καθαρά ένα αισθητικό προϊόν που απευθύνεται σε ασθενείς οι οποίοι επιθυμούν να ισιώσουν τα δόντια τους. Σε πολλές περιπτώσεις οι ακίνητοι ορθοδοντικοί μηχανισμοί επιφέρουν καλύτερα αποτελέσματα κυρίως όταν συνυπάρχουν συγκλεισιακά προβλήματα. Επομένως το Invisalign συνιστάται σε ορισμένες περιπτώσεις ενώ σε άλλες δεν πρέπει να χρησιμοποιείται. Όταν το πρόβλημα δεν είναι μεγάλο αντιμετωπίζεται και με τις δύο τεχνικές. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα μας.
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ
Βοηθούν την αύξηση της κάτω γνάθου σε ασθενείς με οπισθογναθισμό (οπίσθια θέση της κάτω γνάθου) ή μικρογναθία της κάτω γνάθου. Μπορεί να είναι σταθερά ή κινητά. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στη ιστοσελίδα.
ΕΞΩΣΤΟΜΑΤΙΚΟ ΤΟΞΟ
Ασκεί πίεση στους γομφίους συνήθως για να μετακινήσει τα δόντια αυτά προς πίσω ή για να αναστείλει την αύξηση της άνω γνάθου. Αρκετά συχνά χρησιμοποιείται για την ενίσχυση της στήριξης όταν μετακινούνται τα πρόσθια δόντια προς τα πίσω. Εφαρμόζεται συνήθως 12-14 ώρες το εικοσιτετράωρο. Το μηχάνημα δρα καλύτερα κατά την διάρκεια της νύχτας όταν η έκκριση της αυξητικής ορμόνης είναι μεγαλύτερη.
ΠΡΟΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
μυολειτουργική ορθοδοντική
Τα δόντια βρίσκονται σε δυναμική ισορροπία μεταξύ δύο μυϊκών ομάδων, της ομάδας των μυών των χειλέων και της παρειάς, εξωτερικά και των μυών της γλώσσας, εσωτερικά. Η στοματική αναπνοή, ο θηλασμός του δακτύλου και η ανώμαλη κατάποση ενδέχεται να διαταράξουν τη μυϊκή ισορροπία και να προκαλέσουν ανωμαλίες σύγκλεισης, όπως στένωση της άνω γνάθου, προπέτεια των άνω προσθίων δοντιών, άνοιγμα μεταξύ των προσθίων άνω και κάτω δοντιών, σταυροειδή σύγκλειση και ασυμμετρία προσώπου.

Η προορθοδοντική θεραπεία ή η μυολειτουργική ορθοδοντική καθοδηγεί τα δόντια, τοποθετεί τις γνάθους, και επιδρά θετικά στον τόνο των περιστοματικών και μασητηρίων μυών. Δεν στηρίζεται σε μηχανικές δυνάμεις, όπως στην κλασσική ορθοδοντική, αλλά επικεντρώνεται στις μυολειτουργικές έξεις, (στοματική αναπνοή*, θηλασμός του δακτύλου, ανώμαλη κατάποση) που αποτελούν αιτία ορισμένων ανωμαλιών σύγκλεισης και μη ομαλής αύξησης του κρανιοπροσωπικού συμπλέγματος.
Η χρήση των μυολειτουργικών συσκευών μπορεί να κάνει την μετέπειτα ορθοδοντική θεραπεία πιο εύκολη, και να προλάβει ίσως την εξαγωγή μόνιμων δοντιών σε ασθενείς με συγκλεισιακά προβλήματα Τάξης ΙΙ/1. Αυτό οφείλεται στη μείωση της οριζόντιας πρόταξης (προπέτεια των άνω προσθίων δοντιών), στην αύξηση του ύψους του προσώπου και στη διόρθωση του τόνου των περιστοματικών μυών και των μυών της μάσησης.
Πρόκειται για απλές και οικονομικές συσκευές που δεν ενδείκνυνται όμως για όλους τους ασθενείς. Προσωπικά τα χρησιμοποιώ πάντα σε ασθενείς με αυξημένη οριζόντια πρόταξη (προπέτεια των άνω δοντιών).

*Στις μυολειτουργικές έξεις περιλαμβάνεται και η στοματική αναπνοή. Η μύτη μας λειτουργεί σαν ένα air condition μέσω του οποίου ο αέρας φτάνει στους πνεύμονες υγρός, θερμός, φιλτραρισμένος. Στα παιδιά η κακή ρινική αναπνοή παρεμποδίζει την καλή οξυγόνωση των ιστών ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Το αποτέλεσμα είναι να διαταράσσεται η σωστή ανάπτυξη του παιδιού με δυσμορφίες στο πρόσωπο λόγω της διαρκούς στοματικής αναπνοής και με δυσκολίες μάθησης εξαιτίας της αδυναμίας συγκέντρωσης και προσοχής στο σχολείο. Στα άτομα με στοματική αναπνοή οι μύες του προσώπου και του στόματος προσαρμόζονται ώστε να γίνεται η αναπνοή από το στόμα. Μετά από τη θεραπεία ή την αντιμετώπιση του βασικού αιτίου θα πρέπει οι μύες να εκπαιδευτούν πάλι ώστε να λειτουργούν σωστά.

ΣΥΓΚΡΑΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ

Η συγκράτηση. Το πιο δύσκολο πρόβλημα στην ορθοδοντική. Πώς να συγκρατήσεις ένα αποτέλεσμα, όταν η φυσική τάση των οδοντικών τόξων σε φυσιολογικούς ανθρώπους είναι να μικραίνουν σε πλάτος και σε μήκος δηλαδή να συνωστίζονται. Τα δόντια μετακινούνται με την πάροδο του χρόνου με ή χωρίς ορθοδοντική θεραπεία. Παρόλα αυτά μερικοί ασθενείς δεν ακολουθούν αυτόν τον κανόνα και δεν χρειάζονται συγκράτηση. Δεν μπορούμε όμως να αναγνωρίσουμε εκ των προτέρων αυτούς τους ασθενείς.
Για το λόγο αυτό το αποτέλεσμα της θεραπείας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δυνητικά ασταθές τουλάχιστον μέχρι το τέλος της αύξησης, περίοδος που τελειώνει η συγκράτηση. Πολλοί όμως κλινικοί ορθοδοντικοί, όπως και εγώ, συνιστούν μεγαλύτερης διάρκειας συγκράτηση και ορισμένοι εφόρου ζωής.
Γνωρίζουμε ότι η σταθερότητα του άνω οδοντικού τόξου είναι καλύτερη από το κάτω οδοντικό τόξο και ότι τα δόντια που μετακινούνται περισσότερο είναι τα κάτω πρόσθια.
Είναι πολύ σημαντικό ο ασθενής να ακολουθεί ακριβώς τις οδηγίες του ορθοδοντικού. Εάν κατά τη διάρκεια της περιόδου συγκράτησης παρατηρήσετε κάποια μεταβολή στα δόντια σας παρακαλώ να ενημερώσετε τον ορθοδοντικό. Δυστυχώς ο ασθενής πολλές φορές αισθάνεται ασφαλής μετά το τέλος της θεραπείας ή παρασύρεται από το περιβάλλον του (φίλους και γνωστούς) και δεν ακολουθεί τις οδηγίες.
Στη συγκράτηση ισχύει το ρητό του Ηράκλειτου
Heraclitus

“Τα πάντα ρει, μηδέποτε κατά τ’ αυτό μένειν.”

Στο ιατρείο μας, δίνουμε μεγάλη σημασία στη συγκράτηση του θεραπευτικού αποτελέσματος. Η φιλοσοφία μας είναι να παρακολουθούμε τον ασθενή για πολλά χρόνια μετά το πέρας της θεραπείας. Δίνουμε δύο κίνητρα στους ασθενείς μας για να προσέρχονται στο ιατρείο: δεν χρεώνουμε την επίσκεψη, προσφέρουμε μια λεύκανση το χρόνο στο σπίτι σε τιμή κόστους. Θέλουμε τον ασθενή στο ιατρείο μας και μετά τη θεραπεία.

ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΥΠΟΤΡΟΠΗΣ
Η πρώτη ένδειξη υποτροπής είναι όταν τα συγκρατητικά μηχανήματα δεν εφαρμόζουν τέλεια στα δόντια, ή μπαίνουν με δυσκολία. Σε αυτή την περίπτωση κατασκευάζουμε καινούργια και χρεώνεστε μόνο το κόστος κατασκευής.
Μικροί συνωστισμοί ή άνοιγμα διαστήματος διορθώνονται με κινητά μηχανήματα, σε συμβολική τιμή. Δεν θέλουμε να επιβαρύνουμε τους γονείς των ασθενών μας για μερικά σφάλματα των παιδιών που θεωρούνται φυσιολογικά για την ηλικία τους.
Είναι βασικό να μην περιμένετε οι μικροί συνωστισμοί να γίνουν μεγάλοι για να έλθετε στο ιατρείο. Τότε μπορεί να μη διορθώνονται με κινητά μηχανήματα.

Δαγκώνω διαφορετικά όταν φορέσω τα συγκρατητικά μου μηχανήματα.
Οι ασθενείς μερικές φορές έχουν την αίσθηση ότι τα δόντια δεν ταιριάζουν μεταξύ τους όταν φοράνε για πολλές ώρες τα συγκρατητικά μηανήματα. Συνήθως η αίσθηση αυτή υπάρχει το πρωί. Τα σύρματα ή το πλαστικό από τα μασελάκια δεν αφήνουν τα δόντια να έρθουν σε επαφή και αναπρογραμματίζουν την κάτω γνάθο μετακινώντας την ελαφρά προς τα πίσω. Μετά την αφαίρεση των μηχανημάτων οι γνάθοι επανέρχονται στην προηγούμενη θέση μετά από μερικά λεπτά έως και μία ώρα. Η αίσθηση αυτή διαφέρει από άτομο σε άτομο και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.